Logowanie

Wystąpienie Wiceministra Jerzego Kozdronia na Konferencji na UG

Na zdjęciu: Wiceminister Sprawiedliwości Jerzy Kozdroń w trakcie swojego wystąpienia Zdjęcie: Piotr Gładki Na zdjęciu: Wiceminister Sprawiedliwości Jerzy Kozdroń w trakcie swojego wystąpienia

Konferencja na UG

W dniu 23 maja br. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego w Gdańsku odbyła się konferencja pt. „Efektywność egzekucji sądowej. Problemy i wyzwania”, współorganizowaną przez Uniwersytet Gdański Wydział Prawa i Administracji oraz Ministerstwa Sprawiedliwości dotycząca zagadnień usprawnienia egzekucji sądowej oraz funkcjonowania zawodu komornika sądowego. Poniżej jedno z wystapień na Konferencji. Wszystkie materiały z Konferencji znajdziesz w zakładce Wydarzenia i kategorii: Konferencje: Efektywność egzekucji sądowej.

Minister Jerzy Kozdroń rozpoczął od deklaracji, iż w swoim wystąpieniu chciałby podzielić się z uczestnikami konferencji przede wszystkim refleksjami na temat prowadzonych właśnie prac ustawodawczych zarówno w Sejmie jak i w Ministerstwie Sprawiedliwości dotyczących egzekucji sądowej.

Pan Minister rozpoczął od przypomnienia, że jedną z kardynalnych zasad konstytucyjnych jest prawo osoby do sądu, a więc prawo do uruchomienia procedury sądowej, do wysłuchania, do orzeczenia, ale również do skutecznie przeprowadzonej w rozsądnym terminie egzekucji.

Z tą zasadą konstytucyjną mamy problem - stwierdził - bo o ile do tej pory Ministerstwo jak i obie izby ustawodawcze pracowały nad usprawnieniem procesów cywilnego i karnego, nad wprowadzeniem informatyzacji do procesu, nad koncentracją materiału dowodowego, tak żeby sprawy nie przebiegały w sposób opieszały, żeby nie było przewlekłości, to problem egzekucji był niejako odłożony i specjalnie się mu nie przyglądaliśmy, poza kilkoma wybitnymi pracownikami Ministerstwa Sprawiedliwości, mam tu na myśli np. Pana Dyrektora Departamentu Prawa Cywilnego Rafała Reiwera.

(...) skuteczność egzekucji obserwujemy na bardzo niskim poziomie, nie dość tego obserwujemy pewne patologie funkcjonujące w egzekucji, przede wszystkim w stanie komorniczym, bo oto powstało około 140 hurtowni komorniczych, które załatwiają ponad 52% spraw kierowanych do komorników, natomiast załatwiają je skutecznie na poziomie 12%. Pozostali komornicy dostają "resztówki".

Nadszedł jednak czas, żeby egzekucję usprawnić, ponieważ sytuacja jest alarmująca.

W 1997 roku ilość spraw egzekucyjnych wynosiła około 680 tysięcy na około 600 komorników. Dzisiaj z dostępnych danych wiemy, że liczba spraw egzekucyjnych za ubiegły rok wyniosła 4 miliony 900 tysięcy spraw przy około 1200 kilku komornikach czyli podwoiliśmy liczbę komorników. W związku z tym powstaje problem - skuteczność egzekucji obserwujemy na bardzo niskim poziomie, nie dość tego obserwujemy pewne patologie funkcjonujące w egzekucji, przede wszystkim w stanie komorniczym, bo oto powstało około 140 hurtowni komorniczych, które załatwiają ponad 52% spraw kierowanych do komorników, natomiast załatwiają je skutecznie na poziomie 12%. Pozostali komornicy dostają "resztówki".

Tak na dobrą sprawę, kto jest dobrze zorientowany w działaniu kancelarii komorniczej to wie, że taką skuteczność można osiągnąć bez większych czynności - w takiej skali to najczęściej dłużnik przyjdzie i sam zapłaci. Te 12% skuteczności to można uzyskać bez większych czynności egzekucyjnych, bez dokonywania zajęć, bez składania wyjaśnień, tyle jest egzekucji załatwianych dobrowolnie. W związku z tym posłowie Sejmu wystąpili z poselskim wnioskiem w części dotyczącej artykułu 8 ukse, który zakłada tak ogólnie powiem, że jeśli kancelaria w roku poprzednim przyjęła ponad 2 tysiące spraw i ma ponad półroczną zaległość i skuteczność ma poniżej 45% to nie będzie mogła już więcej przyjmować tych spraw jak do 2 tysięcy.

(...) posłowie Sejmu wystąpili z poselskim wnioskiem w części dotyczącej artykułu 8 ukse, który zakłada tak ogólnie powiem, że jeśli kancelaria w roku poprzednim przyjęła ponad 2 tysiące spraw i ma ponad półroczną zaległość i skuteczność ma poniżej 45% to nie będzie mogła już więcej przyjmować tych spraw jak do 2 tysięcy.

To jest projekt. Musieliśmy założyć "wyżej" mając świadomość, że będziemy tracić. To jest jedna sprawa.

Druga sprawa. Są jeszcze dwa projekty poselskie. Z jednej strony obniżające opłaty egzekucyjne. Te projekty są obecnie procedowane. Komisja jednak wstrzymała prace projektów do czasu opracowania analizy przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwości Ministerstwa Sprawiedliwości. My generalnie nie jesteśmy przeciwko obniżeniu opłat. Jesteśmy nawet za. Mówimy: dobrze by było gdyby te koszty egzekucyjne były niższe, natomiast problem jest taki, żeby "nie wylać dziecka z kąpielą", bo możemy spowodować, że praca w ogóle przestanie interesować komorników. Tak jak dzisiaj mamy coraz mniejszy dopływ nowych osób do pracy komornika pomimo deregulacji, otwarcia zawodu, to możemy doprowadzić do tego, że już istniejące kancelarie komornicze z powodu nierentowności będą likwidowane.

Właśnie dlatego Instytut Wymiaru Sprawiedliwości prowadzi badania na temat rentowności kancelarii, przy czym my mamy świadomość, że hurtownie komornicze osiągają milionowe zyski, ale mamy także świadomość, że prowincjonalne kancelarie komornicze nie są w stanie nieraz związać końca z końcem.

My generalnie nie jesteśmy przeciwko obniżeniu opłat. Jesteśmy nawet za. Mówimy: dobrze by było gdyby te koszty egzekucyjne były niższe, natomiast problem jest taki, żeby "nie wylać dziecka z kąpielą", bo możemy spowodować, że praca w ogóle przestanie interesować komorników. Tak jak dzisiaj mamy coraz mniejszy dopływ nowych osób do pracy komornika pomimo deregulacji, otwarcia zawodu, to możemy doprowadzić do tego, że już istniejące kancelarie komornicze z powodu nierentowności będą likwidowane.

Chcemy więc przeciwdziałać powstawaniu tych molochów, a więc prawo swobodnego wyboru kancelarii pozostawiamy, ale w pewnych granicach. Jeśli skuteczność spada poniżej pewnego poziomu nie będziemy mogli. Taki zapis ustawowy chcemy wprowadzić. Proszę Państwa to tyle jeśli chodzi o projekty poselskie nowelizacji ukse.

W mojej jednak ocenie najważniejszy dla egzekucji jest projekt, który obecnie znajduje się w konsultacjach w Ministerstwie Administracji i Cyfryzacji, a więc projekt zmiany kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw. W tym projekcie są podstawowe rozwiązania dotyczące egzekucji sądowej, jest tam bardzo mocno rozbudowana i zmieniona egzekucja sądowa. Na czym te zmiany polegają? Przede wszystkim na usprawnieniu prowadzenia egzekucji, na jej przyspieszeniu.

A więc zaczynamy od wykorzystywania systemu elektronicznego w postępowaniu egzekucyjnym. Do tej pory zarówno w procedurze sądowej jak i karnej protokołowanie systemem elektronicznym audo/video dotyczyło rozpoznawania spraw.

Dzisiaj w postępowaniu egzekucyjnym chcemy wprowadzić postępowanie elektroniczne. (...) a więc możliwość skorzystania z egzekucji z rachunku bankowego systemem elektronicznym (...), jak również problem doręczania pism, wymiany korespondencji między organami egzekucyjnymi, administracyjnymi, komornikami, organami podatkowymi, będzie się odbywał drogą elektroniczną.

Dzisiaj w postępowaniu egzekucyjnym chcemy wprowadzić postępowanie elektroniczne. Z tym, że o ile mamy już taką możliwość elektronicznego postępowania w ePU czyli Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym to tutaj chcemy wprowadzić pewne przymusowe rozwiązanie dotyczące elektronicznego postępowania, a więc możliwość skorzystania z egzekucji z rachunku bankowego systemem elektronicznym i tutaj komornik będzie mógł tylko w sposób elektroniczny prowadzić tą egzekucję jak również banki będą musiały mieć odpowiednio dostosowane systemy, jak również problem doręczania pism, wymiany korespondencji między organami egzekucyjnymi, administracyjnymi, komornikami, organami podatkowymi, będzie się odbywał drogą elektroniczną. Ponadto strony same mogę zdecydować, że chcą składać wnioski w systemie elektronicznym, tutaj będą miały dowolność. Natomiast przy tym elektronicznym postępowaniu egzekucyjnym jak również przy tzw. elektronicznej licytacji z ruchomości - która nie ma zastępować tej normalnej licytacji, ale ma ją niejako wyprzedzać. Zanim komornik wyznaczy pierwszą licytację wierzyciel będzie mógł wystąpić z wnioskiem o licytację w systemie elektronicznym. To tyle jeśli chodzi o elektroniczne postępowanie egzekucyjne.

Drugą istotną zmianą jest znaczące ograniczenie kognicji sądu w postępowaniu egzekucyjnym. W istocie rzeczy projektodawcy tej zmiany doszli do wniosku, że równie dobrze te czynności mogą wykonywać referendarze sądowi, ponieważ rozpatrywanie wszelkiego rodzaju skarg nie wchodzi w zakres wymiaru sprawiedliwości, a więc nie mamy tutaj do czynienia z niezawisłością sędziowską i referendarze sądowi mogą z powodzeniem uczestniczyć i nadzorować egzekucję. W ustawie mówi się, że referendarze sądowi będą prowadzić z ramienia sądu wszystkie czynności egzekucyjne za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych czynności, które będą przynależały sędziemu. Wśród tych czynności przynależnych sędziemu będą takie czynności jak: nałożenie grzywny, orzeczenie aresztu, przybicie, uchylenie skutków przybicia, przysądzenie własności nieruchomości - to będą czynności przynależne sędziemu, a w pozostałym zakresie komornicy będą w większym zakresie prowadzili te czynności.

(...) referendarze sądowi będą prowadzić z ramienia sądu wszystkie czynności egzekucyjne za wyjątkiem enumeratywnie wymienionych czynności, które będą przynależały sędziemu. Wśród tych czynności przynależnych sędziemu będą takie czynności jak: nałożenie grzywny, orzeczenie aresztu, przybicie, uchylenie skutków przybicia, przysądzenie własności nieruchomości - to będą czynności przynależne sędziemu, a w pozostałym zakresie komornicy będą w większym zakresie prowadzili te czynności.

Nie dość tego, skargi na czynności komornika nie będą przysługiwały na każdą czynność, bo my mamy taką świadomość, że dobrze wykwalifikowany dłużnik potrafi zablokować całą egzekucję, bo na każde posunięcie komornika składa skargę i w istocie rzeczy może uniemożliwić jej prowadzenie. My mówimy tak - skarga będzie przysługiwała tylko wtedy, kiedy dokona się czynność ostateczna, a więc nie na pewnym etapie, np. jeśli składa wierzyciel pismo procesowe, wniosek egzekucyjny, wniosek o opis i oszacowanie czy wniosek o przeprowadzenie licytacji i jeżeli pismo zawiera braki formalne to komornik może to pismo zwrócić i ale wzywa wierzyciela do uzupełnienia tych barków, a wierzyciel może je uzupełnić. Jeżeli komornik zwróci to pismo to dopiero wtedy wierzycielowi przysługuje środek zaskarżenia, a nie już przy pierwszej czynności.

Druga rzecz. Projekt porusza kwestię zbiegu egzekucji. Do tej pory jeżeli pojawiał się zbieg egzekucji sądowej z administracyjną to następował problem, bo należało wstrzymać czynności, sąd decydował jaki organ (komornik sądowy czy organ administracyjny) będzie dalej prowadził egzekucję.

Wprowadzamy proste rozwiązanie w tym nowym projekcie: prowadzi egzekucję ten organ, który dokonał jako pierwszy zajęcia rzeczy lub prawa majątkowego, a jeżeli nie da się tego ustalić, to ten który prowadził egzekucję z wyższej sumy. Druga rzecz - jeżeli mielibyśmy także sytuację, że administracyjny organ egzekucyjny prowadzi egzekucję, po tym jak został wyznaczony do prowadzenia całości egzekucji, to nie ma już tutaj konieczności występowania o ponowne wydanie tytułu wykonawczego, tylko po prostu komornik sporządza odpis tego tytułu, który już jest.

Druga rzecz. Projekt porusza kwestię zbiegu egzekucji. (...) Wprowadzamy proste rozwiązanie w tym nowym projekcie: prowadzi egzekucję ten organ, który dokonał jako pierwszy zajęcia rzeczy lub prawa majątkowego, a jeżeli nie da się tego ustalić, to ten który prowadził egzekucję z wyższej sumy.

Usprawniamy również szereg innych postępowań, m.in. jeśli w trakcie postępowanie egzekucyjnego następuje zmiana wierzyciela, w tej sytuacji często do tej pory trzeba było wystąpić o wydanie tytułu egzekucyjnego na nabywcę wierzytelności - teraz nabywca wierzytelności przystępuje do egzekucji w miejsce dotychczasowego wierzyciela za jego zgodą, tylko że ma obowiązek przedłożyć cesję tej wierzytelności w postaci dokumentu urzędowego lub prywatnego uwierzytelnionego.

Na mocy zmian w tej ustawie komornicy będą mieli nie tylko elektroniczny dostęp do ksiąg wieczystych i będą mogli dokonywać poszukiwania nieruchomości, ale również, obok urzędów skarbowych i notariuszy, będą mogli dokonywać w nich wpisów właśnie drogą elektroniczną.

Kolejnym procedowanym projektem jest projekt dotyczący elektronicznego postępowanie wieczystoksięgowego. Na mocy zmian w tej ustawie komornicy będą mieli nie tylko elektroniczny dostęp do ksiąg wieczystych i będą mogli dokonywać poszukiwania nieruchomości, ale również, obok urzędów skarbowych i notariuszy, będą mogli dokonywać w nich wpisów właśnie drogą elektroniczną.

Spisał i opracował: Maciej Mański

Ostatnio zmienianyśroda, 30 lipiec 2014 21:40

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.